نگرشی بر تاریخ حرب افغانستان- ( تاریخی ) یکشنبه 1386/12/05 11 بعد از ظهر

نگرشی بر تاریخ حرب افغانستان

 

 

 

 

 

دگروال غلام نبی یورش

قبل ازینکه در مورد ترکیب نیرو های مسلح افغانستان صحبت شود لازم است تا در مورد تاریخچهء نیروهای مسلح بطور مختصرأ معلومــات ارائه گردد.از زمان های بسیار قدیم و با تشکل جمعیت های انـســـــانی مســئلهُ دفاع از منافع و امنیت این جمعیت ها عرض اندام نمود . در اوایل منافـــع اجتماعات و یا خود جوامع اولیهُ بشری خیـــلی ســــاده و بسیط بود ولی با انکشاف جوامع بشری، منافع وخواستهُ آن ها نیز انکشاف یافته و نیاز بــه یک وسیلهُ دفاع ازآن احساس گردید. دفاع ازمنافع جوامع ابتدایی بشـــری بدوش همهُ اعضای جامعه گذاشته شده و وظیفــهُ هــریــک ازآ نــــها تلقی میگردید. اما با گذشت زمان و کسب تجارب ، وظیفهُ دفــاع از مــــنافــــع جوامع بـــه  گروپی از انسانها داده شد که بعدها حیثیت نیرو های مســـلح را بــه خـــود گرفت.

      مردم افغانستان نیز از بدو پیدایش جوامع بـــشری با مســئلهء دفاع از منافع و امنیت خود مواجه بودند. اگر به اسنـــــاد و شــواهد یــــکه در اثر حفریات و یا منابع تاریخی دیگر بدست آمده ، نظر اندازی شود ، دیده می شود که مردم افغانستان از زمان با ستان با اسلحه، رزم و امــــور نظامی آشنایی داشتند. درصورت ضرورت به تشکیل ، تسلیح و تعلیم نیرو های رزمی پرداختنه اند و درین ساحه به مؤفقیت های شایانی دست یافته اند . بطور مثال در آریانای باستان نــیرو هـــای مســــــــلح بـــنام « اورا» یاد میگردید که در رزم نامــه های« ویدی» این نــام آمده است .  این کلــــمه امروز نیــــز در زبان پشتو مروج است، ولی مفهوم دیـــــــگری را ارائه میدارد. درقمستی از  افغانستان یک رسم و عنعنهُ وجــود دارد که یک تعداد زیاد مردم ( قاعدتأ همهُ کسانیکه به عروسی دعوت شده اند) برای انتقال عروس با دهل و سرنا و گروپی از اتنچی ها به خانهُ پدر عروس میروند و عروس را با شادی و شادمانی ، با فیر تفنگ و مســـــابقات اسپ دوانی وگاهی هم با مسابقات نیزه زدن و نشان زنی به خانهُ داماد مشــــــــــایعت میکنند. این مجموعهُ مردم در زبان پشتو بنام « اورا» یاد میگردد. این همان «اورا» است که امروز بنام اردو ویا نیروهای مســــلح یــاد میشود. نام دیـــگر نیروهای مسلح افغانستان در درازنای تاریخ « سپه» بود کــــه درآثار زیاد تاریخی این نام ذکر شده ، اما  در شاه نامهُ فردوسی صد ها بار این نام تکرار شده است.

      چنانچه  رتبهُ نظامی سپه سالار در سابق شاهد این مدعا میباشد. کمیت و کیفیت نیرو های مسلح در قدیم وابسته به ضرورت زمــانی بود، آن هم بدان معنی که در زمان جنگ وســـــــفر های نظامی نیروهای نظامی قومی فراخوانده می شدند کـــه تـــعداد و ترکـــــیب این نیرو ها را خواسـته ها و اهداف جنگ وسفر های نظامی تعین میکرد. بطور مثال در زمــــان سلطنت  سلطان محمود غــــــــزنوی ، در سفر سومنات، 60000 شــــتر صرف برای انتــــــقال آب تدارک دیــــــــــــــــده شده بود ولی در حضـــــر( حالت عادی) به این تعداد شتر ضرورت نبود. تعــــلیم وتر بیهُء نیرو های قومی بدوش فیودالان و بزرگان محلی گذاشته شده بود. نـــــیرو های نظامی قومی کدام تشکیل خاص نداشت بلکه سربازان ازجملهُ مردم عادی( دهقان، نجار، گلکار، آهنگر، مسگر، نساج وغیره) بوده کـــــه در زمان حضر به امور مخصوص خـــــود مصروف بوده و در زمان جنگ از طرف فیودال ها به نیروی مســـــــلح کشور فرستاده میشدند . اکثریت افسران نیروهای قومی را خود فیودال هـــا وفرزندان ایشان تشکیل میداد. مصارف نیروهای قـــومی بدوش مردم بود زیرا فیودال حاضر نبود تا از ثروت خود این مصـــــــارف را بپردازد. با انکشـــــــاف نظام فیودالی به تدریج این بار گران از دوش مردم برداشـــته شده و به دولت تعلق گرفت. اما باز هم تا مدت طولانی مواد غذایی نیروهـــای مسلح از طرف آن عدهء از مردم تهیه میگردید که در منطقهُء نزدیک ایشــــان جنــگ دوام داشت و این رسم ظالمـــانه بــنام « سیورسات» یـاد میـــــگردید. اما کسانیـــکه در مناطق دور از میدان جنگ زندگی میکردند از «سیورسات» معاف بودند. با گذشت زمان سیور سات نیــــز از بین رفــــت و به اوراق تاریخ سپرده شد. ولی در دو دههُء اخیر قرن بیســــــتم در زمان جنـــــــــگ های داخلی افغانستان رسم « سیورسات» بار دیگر از طـرف « مجاهدین» در بعضی از مناطق کشور زنده شد وکــــــتله های بزرگ مردم زهر تلخ این رسم جابرانه را چشیدند. در زمان حضر نیرو های نظامی مختصر برای تأمین امنــــــــیت زمامداران وپادشاهان و تا حدودی نظم عامه نگهداری میشد و متـــباقــــی نیروهای احضار شده درزمان سفر(زمان جنگ) مرخص میگردید.

    نیرو های مسلح افغانستان در طول تاریخ فراز و نشیب زیاد دیده، از نیروهای دفاع خودی بسیط آغاز وبه تشکیلات منظم ونیرومند دســــت یافته است. اگر به تســـلیحات این نیرو ها نــــظر انــدازی شود باز هم دیده می شود که نیروهای مسلح کشور از سنگ وچوب، تیروکمـــــــــان، شــــــــــــــمشیرو سپرگرفته تا اسلحهء ناریهُ پیشرفته مانند تفنگ، ماشیندار، تـــــوپ، راکتــــهای مختلف الــــــــنوع و برای مقاصد متفاوت( راکتهای رهبری شوندهء مدافـــــــعه هوایی ، راکت های بالدار برای از بین بردن اهداف زمیـــنی، راکـــت های بالستیکی زمین به زمین ، راکتهای کوتاه منزل در تشــــکیل قطعات توپچی فرقه ها و قول اردوها وغیره) ، انواع مختلف طیــــــارات محاربوی مافوق ســــــرعت صوت ، طـــــــیارات بزرگ ترانسپورتی و هیلیکوپترهای متنوع را بــــــرای پیشبرد مبارزهء مسلحانه مورد استفاده قرار داده است.

     نیروهای مسلح افغانستان در طول تاریخ قوماندانان و سپهسالاران نامدار و با دانش را پرورش داده که باعث افـــــتخار مـــــــردم افغانستان میباشند. بطور مثال بیسوس آخرین پاد شاه آریانای قدیم که بخاطر دفـــاع میهن در برابرتجاوز«اسکندر مقدونی» به پا خواست و جانــــش را درین راه مقـد س فدا کرد، شخص دلاور ، قومــــــاندان با دانـــــــش و مدرک، سپهسالار بی باکــی بود که جنرالان نیروهای مسلح او دربرابـــــرش سر تعظیم فرود می آوردند. ابو مســــــــــلم خراسانی، طاهر فوشنجی، حمزهُ بادغیسی، یعقوب لیث صفاری سندباد هراتی، بایزید روشان، خوشحالخان ختک، جنرال غلام نبی خـــان چرخی، میر مسجدی خان کوهدامنی،امین الله خان لوگری، ســـردارمحمد اکبرخان، جنرال عبدالوکــــــــــــــیل خان نورســــــتانی، دگـــرجنرال سید حسن ، دگرجنرال محمد عیسی  و غیره ازآن جمله میباشند.

   در مورد مبارزات مســــلحانهء مردم افغانستان با پشتیبانی نیرو های مسلح کشورمیتوان خیلی زیاد و فراوان نوشت، ولی درین سطورمختصر صرف در مورد نیروهای مسلح کشور صحـــــبت میشود. در طول تاریخ نیروهای مسلح افغانستان مبارزات مســلحانهُء گوناگون را به پیش برده که اکثرا" نتایج درخشانی را در قبال نیز داشته است، ولی گاهــی هــم  چنین اتفاق افتاده که تلاش نیرو های مسلح به جایی نرسیده و نتایج معکوس هم داده است. بعضا"  چنین  نیــز شده اســـــت کــه زمامداران وقــــــت نیرو های مسلح رابرای سرکوب توده ها وخــواســـته های آنان  بکار انداختــه است .

   نیرو های مسلح کشور در طول تاریخ جنگ های فراوان را بخاطر دفاع از منافع ملی، تمامیت ارضی، کشور گشایی وغیره به پیش برده که از بعضی از آنها بطور مثال یاد آوری میگردد: در آریا نای باستان  که پایتخت آن شهر مشهور بلخ بود، اکثــــــــرجنگ ها شکل تدافعی داشته و بخاطر دفع و طرد تجاوز توریایی های سوار کار وچادر نشین آسیای مرکزی ، تجاوز ضحاک خونخوارپادشاه بابل، تجاوز اسکندر مقدونی وغیره صورت گرفته است. ولی بعضا" بخاطر اشغال سر زمین های دیگر نیز به جنگ اقـــــدام شــــده اســــت که « جنگ ده پاد شاه» در منطقهُ ار غنداب( در حدود هزار سال قبل از میلاد مسیح) یکی ازآنها میباشد.

    درین جا از جنگ های مشهوریکه نیرو های مســلح افغانـستان در طول تاریخ به پیشبرده نام گرفته میشود: جنگ « تری تونا» پــاد شـــــــاه آریانای باستان بر ضد ضحاک پاد شـــاه بابـــل در بــــــــــــین النــهریــن وشکســــت ضحــــاک(حدود 1500ســـال قبل از میلاد مسیـــح)، جنـــگ «اخنشور» پاد شاه یفتلی افغانســــــتان برضد « فیروز» پاد شــــــاه ایران (در سال 480  میلادی)، جنگ سومنات*(1024 میلادی) در زمان سلطان محمود غزنوی، جنگ های تالقــان ، پروان و بامــــیان برضد تجــــــاوز چنگیز خان (1221 میلادی) < درین جــــا بایـــــد خاطر نشان ساخت که تالـــــــــــقان امروزی با تالقان آن زمان فرق دارد، تـــــــالقان آنزمان  در مـــرغـــاب قرار داشت> ،جنگ گلـــــناباد(1721 میلادی) در زمـــــــان شـــــاه محمود هوتک برضد شاه حسین صفوی در اصفهان، جنگ پانی پت درهند درزمـــــــان سلطنت احمدشاه درانی( مشهور به احمد شاه بابا) درسال 1761 میلادی، جنــــــــگ اول افغان وانگلیس( 1842 میلادی) ، جنگ دوم افغان و انگلــــیس (1879 میلادی)، جنگ سوم افغان وانگلیس واسترداد استقلال کشـــــــور (1919) وجنگ داخلی ( 1979ـ 1992) و غیره .

   قبلا" یاد آوری گردید که نیروهای مسلح افغانستان در طول تاریخ اکثرا" نیرو های قومی بوده که در صورت ضرورت فراخوانده مــی شد، ولی  مسئلهُء  نیروهای نظامی منظم و مطابق به خواست های جنــــگ ها در زمان ومکان خاص در اوایل قرن هجدهم میلادی  در زمان میرویس خان هوتک مطرح شد اما جامهء عمل نپوشـــــید. مــــد ت ها بعد در زمان سلطنت شیرعلی خان ( امیر شیرعلی خان)  به تأسیس نیروهای مســـــلح منظم اقدام گردید و مصارف آن نیز بدوش دولت گذاشتــه شد. قبــــل ازین مصارف نیروهای مسلح بدوش مردم بوده و بالوسیلهء فشار و ظلم تحصیل میگردید.

   تشکیل نیرو های مسلح افغانستان در طول تاریخ نیز تحــــولات زیاد را متحمل شده است.  ولی در اکثریت قاطع تشکیلات، کــــوچکترین قطعهُ ء نظامی از ده نفر ترکیب گردیده بود که یک نفر ازآن جمله آمر و یا قوماندان متباقی نه نفر محسوب میگردید. این رتبهُ نظامی نیز مطـــابق به زمان نام های مختلف داشته و بنام اون باشی، امیردهــــــــه ، دلگی مشر، قوماندان دلگی و غیره یاد میگردید . قطعات دیگر نیروهای نظامی کشور قرار ذیل نام گذاری گردیده بود : بلوک، تولی، کندک، غــــند، لوا، فرقه، قول اردو و اردو. تشکیل وتر کیب قطعات مذکور اکثرا" با مدنظر داشت وظیفهُء که در برابر آنها گذاشته میشد تعین میگردید. پــــــــس باید گفت که قطعات مذکو دونوع تشکیل داشت که یکی آن تشکیل زمان حضر ودیگر آن تشکیل زمان سفر میباشد. 

     نیروهای مسلح افغانستان در درازنای تاریخ از نیرو مندی گوناکون برخورداربوده است. در ازمنهُ قدیـــم کـــمیت اردوها نمــــونهُء   نیرومندی وقدرت  نیروهای مسلح کشور محسوب میگردید  ولی درزمان های مابعد بیشتر به تسلیحات نیروهای مسلح توجه معطوف شده بود. بطور مثال در سال 1750 میلادی احمد شاه بابا در سفر نشاپور به قطعات توپچی خود امر داد تا از انقال توپ های سنگین وزن صرف نظر نموده و در مقابل هریک از پر سونل توپچی مقدار دو کیلوگرام چودن با خود انتقال بدارد. احمد شاه درانی به عوض توپ های ثقیل ، فابریکه توپسازی به نشاپور انتقال داد و دران جا توپ مشهور خود را ساخت که وزن مرمی آن در حدود هشتاد کیلو گرام بود. آنهم بدین خاطر که دیوار های دورادور شهر نشاپور خیلی ضخیم بوده و با توپ های مروجهُء آنزمان قابل تخریب نبود. گرچه توپ بزرگ مذکور بعد از فیر چهارم انفـــجار نــــــموده و متلاشی گردید ولی دیوار مذکور را تخریب کرد و نیروهای احمد شاه داخل شهر گردید. اولین بار مرمی ریاکتیف در نیروهای مســــــلح احمد شاه درانی و هاوان در جنگ میوند از طرف افغانها بر ضد نیروهای اشغالگر برتانوی استعمال گردید.   اردو های کشور های دیگر تا این زمان با مرمی های ریاکتیف و هاوان اشنایی نداشتند./ پایان بخش اول

                                                                  ادامه مطلب  درآینده به نشر میرسد

 = =

در قرن بیستم در سراسر جهان منجمله افغانستان به تسلیحات نیرو های مسلح ، بحیث عنصر تعین کنندهء توانایی وقدرت نیروهــــای مسلح، اهمیت بیشـــتر واســــــاسی تر داده شد . چنانــچــه بـــعــد از حــرب اول جهان (1914ـ1918) به قوت های زرهدار و قوت های هوایی توجـــــه زیاد معطوف گردید. قوت های  هوایی اولین بار در زمان سلطنت امان الله خان در افغانستان تشکیل گردید. گرچه این نیرو ها خیلی کوچک بود ولی باز هم گامی به پیش محسوب میگردید.  شاه امان الله گـــــرچه شیفته وعاشق انکشاف صنعتی کشور بود و پــــلان هــای گـــوناگـــون را برای انکشاف صنعتی ، فرهنگی، زراعتی و اقتصادی کشور طــرح کــرد ولی بخاطر دفاع ازین نوآوری ها به تقویهء نیرو های مسلح چندان توجه نکرد.  در دوران های مابعد بطور تدریجی و مطابق به خواست زمان ویا  خواست زمامداران  وقت تو جه کم وبیش به نیرو های مســــلح کشورشده ولی نیرو مند ترین نیرو های مسلح افغانستان در طــــول تاریخ چند هزار سالهء کشور، نیروهای مســــــــلح زمان زمام داری دوکـــــــتور نجیب الله رئیس جمهور فقید افغانستان محــــسوب میگردد.

    نواز شریف صدراعظم اســـــبق پاکستان ضمن تلاش برای دست یابی مجدد  به مــــــقام صدارت پاکســتان در یکی از بیانیه های خود مردم پاکستان را مورد خطاب قرار داده منجــمله گفت: « مردم پاکستان باید از من شکرگذار باشند، زیرا همهءحکومتــــهای پاکستان ، از زمـــــان بــــوجـــــود آمدن پاکستان تا امروز، میخواستند تا نیروهای مسلح افغانستان ضعیف باشد. ولی من چنان نیروی مـــــــسلح را در افغانـــــــــستان نابود کردم که در منطـقه مانـند آن وجود نـــــداشت». روز بعد ازین خودستایی نواز شریف ، رادیوی « صدای امریکا» در برنامهء شامگاهی خود به زبان فارسی گفته های نواز شریف را تائید نموده و اظهار داشت که: « نیروهای مسلح افغانستان از نـــــــگاه تسلیحات و تجارب جنـــــــگی در منطقه حقیقـتأ بی همتا بود» .  

      درین جا میخواهم از یک تعداد تسلیحات نیروهای مسلح افغانستان در زمان ریاست جمهوری دوکتور نجیب الله مرحوم یاد آوری نمایم. در کتاب « ابعاد پیچیدهء تداوم جنگ در افغانستان» اثر محترم « غ.ر.ا.» در صفحهُ (53) چنین آمده است:« بر اساس یک آمار تائید شدهء مسئولین نظامی ، در اواخر سال 1991میلادی ارتش افغانستان اسلحه، وسایط و تخنیک جنگی ذیل را مورد استفاده داشته است:

             ـ سلاح خفیف وثقیل پیاده ــ یک ملیون میل؛

            ـ انواع توپ ها و هاوان ها ــ بیش از شش صد هزار میل؛

            ـ انواع تانک های مختلفه ــ دوهزارو پنجصد چین؛

            ـ انواع زرهپوش ها ــ سه هزار عراده؛

            ـ وسایط ترانسپورتی مختلف ــ بیست ونه هزار عراده؛

            ـ انواع وسایط ودستگاه های مخابره، استحکام، لوژستیک وغیره ــ چهار هزارو هشت صد دستگاه و عراده؛

           ـ انواع طیارات شکاری ، ترانسپورتی وهلیکوپترــ 400 بال ؛

           ـ انواع اسلحهُ خفیفهُ ســـابقهُ انگـلیســـی، فرانـــــــسوی، ایتالوی، امریکایی و چکی تد خیر شده ــ یکصد هزار میل؛

           ـ دستگاه پرتاب راکت های " سکاد" ــ هشت دستگاه؛

           ـ راکت های مختلفهُ ریاکتیف ــ یکصد هزار فیر؛

           ـ مهمات تدخیر شده ــ بیش از یکصد هزار تن؛

           ـ فابریکات تر میم سلاح ــ شش باب.

قیمت مجموعی سلاح، تخنیک و تجهیزات فوق به ارزش صد ها میلیارد دالر تخمین گردیده. مثلأ تنها قیمت مجموعی پرزه جات فالــــتو کـــه در ذخایر عمومی تد خیر گردیده بود به پنج میـــلیارد دالـــر بالــــــغ میگردد. ارزیابی ها و ار قام فوق که جزیات را در بر ندارد ایـــن بـــاور را مـــی آفریند که آرتش افغانستان عظیم ترین و نیرو مندترین امکانات نظامی را در خود متمر کز کرده بود، با پوتنسیل کم نظیر دفاعی یکی از قوی ترین ارتش های منطقه محسوب میگردید، ولی صد حــیف که این نیروی منظم دیگر وجود ندارد».

        در احصائیهُ فوق یک تعداد تسلیحات و وســـایط خیلی مهم یا از قلم مانده و یا خود در جملهء وسایط وتسلیحات دیگر آمده است که بطــور مثال از یک تعداد آن یاد آوری میگردد:

           ـ راکت های بالدار زمین ـ زمین بنام « لونا»...

           ـ راکت های « اوراگان»...

           ـ راکت های بالدار« دوینا»، «پیچورا» و « ستریلا ـ 10» مربوط سیستم مدافعهُ هوایی کشور...

           ـ انواع مختلف رادار ها و سیستم کشف وتعریف هدف ...

           ـ فابریکهء مجهز تر میم طیارات

           ـ فابریکه های بزرگ تولید البسهء نظامی...

        نیروهای مسلح  افغانستان متشکل بود از :

        ـ اردو

        ـ پولیس

        ـ امنیت دولتی

        لازم است تا در مورد هریک از بخش های نیروهای مسلح بطور مفصلتر صحبت شود ، اما در ین جا فعلأ از اردو یاد آوری میگردد و  دوبخش دیگر آن در اختیار کسانی گذاشته می شود که صلا حیت علمی وتجربهُ ء کاری را درین دو بخش داشته باشند.

   اردو

       اردو  بخشی از نیرو های مسلح افغانستان میباشد که به نوبهء خویش مرکب است از :

       ـ قوت های زمینی

       ـ قوت های هوایی و مدافعهء هوایی

       ـ قوت های فرود آورده شده( دیسانت)

       ـ قوت های سرحدی

 یک بخش دیگر وبسیار مهم در ترکیب نیروهای مسلح و هر یک از قوت ها ی متذکره وجود دارد که عبارت از خدمات لوژستیکی میباشد.

      

    قوت های زمینی:

     قوتهای زمینی از صنوف ذیل تشکیل گردیده است:

      ـ پیاده ،

      ـ توپچی ،

      ـ زرهدار،

      ـ استحکام ،

      ـ مخابره ،

      ـ نقلیه ،

      ـ لوژستیک.

   قوت های هوایی ومدافعهُ هوایی:

    این بخش اردو از صنوف ذیل تشکیل گردیده است:

   ـ قوای هوایی

   ـ قوای مدافعهء هوایی

   ـ قوای رادار

   ـ لوژستیک .

این چهار بخش قوای هوایی ومدافعهء هوایی درتشریک مساعی باهم، تمام وظایفی که از طرف وزارت دفاع و یا ســرقــومانـــدانی نــیرو های مسـلح افغانستان داده میشود ، اجرا میدارد.  درینجا ممکن سوال بمیان آیــد کــــه سر قوماندان نیرو های مسلح در افغانستان کی است؟  در نظام شاهـــــــی سرقوماندان نیرو های مسلح افغانستان ـ پاد شاه و درنظـــام جــــــمهوری رئیس جمهور بوده است.

     قوای هوایی ومدافعهء هوایی کشــــوربــرای پــرورش پـرســونل یک پوهنتون  درتشـــکیل خود داشت که بنام«پوهنتون هوایی ومدافعهء هوایی» یاد میگردید. این پوهنتون مرکب بود از: پوهنحًی هوایی، پوهنحًی راکت و توپچی دافع هوا، پوهنحًی رادار ومخابره و پوهنحًی لوژستیک.

     اکثریت قاطع استادان پوهنتون هوایی و مدافعهء هوایی تحصــــیلات عالی وتجارب بزرگ کارطولانی درقطعات و جزوتام های قوای هــوایی ومدافعهء هوایی را داشته و با این اندوختهء علمی تلاش های خستگی ناپذیر را برای پرورش جانبازان و قهرمانان دفاع از حریم هوایی کشور عزیــز مان افغانستان به پیش میبردند. 

    قوای هوایی ومدافعهء هوایی وسایط تخنیکی مدرن و پیــــشرفته را در اختیار داشت. پس به متخصصین هریک از وسایط تخنیکی نیز احتیاج داشت. یک تعداد این متخصصین در پوهنتون هــوایــی و مــدافعهء هـوایی اماده میگردید و بخش دیگر آن در خارج از کشوردانش لازمه را کســـب می نمودند. به نظر من، آن تعداد انجینــیران و دوکــتوران کــه در قــوای هوایی ومدافعهء هوایی کشور وجود داشت ، در هیــچ یــک از بخش هــای دیگر نیرو های مسلح افغانستان وجود نداشت. 

قوای  هوایی ومدافعهء هوایی افغانستان برعلاوهء  کادرهای تخنیکی کادرهای سوق و اداره وقوماندانی ورزیده را نیز در اختیار داشت کــــــه اینها نیز دارای تحصیلات عالی بوده و تجارب غـــنی کـــار وفــعالیت در قطعات وجزوتام های قوای هوایی ومدافعهء هوایی را با خود داشت. بطور مثال دگر جنرال عبدالقادر، جنرال قیام الدین، جنرال میر شفیق، جــــنرال محمد نعیم ، دگروال نیک محمد وغیره از جملهء کادرهــای بــرجـــستهء قوماندانی وسوق و ادارهء قوای هوایی ومدافعهء  هوایی محـــسوب میگردید. ازین چند نفر محدود بطور مثال یاد آوری گردید  ولــــی در مورد تعـــداد زیاد رادمردان و جانبازان سربکف پاسداران قلمروهــــوایــی کشـــور در آیـنده از طـرف اشخاص خبره وبا صلاحیت معلومات داده خواهد شد. درین جا باید بطور مثال ازیک تعداد کادرهای برجستهء فنی نیز نام برده شود تا نام  این راد مردان نیز در تاریکی قرار نگیرد. درینجا فعلأ از جنرال دوکتور جوره بیک، دگروال دوکتور محمد عزیز، جنرال انجینیر محمد اکبر سروری، جنرال انجینیر عبدالحق، دگروال انجینیرصالح محمد وغیره که در مورد متباقی آنها بعدأ  صحبت خواهد شد ./ پایان بخش دوم

                                                                  ادامه مطلب  درآینده به نشر میرسد      

 

 

 

 

 

نوشته شده توسط مسئول بخش  | لینک ثابت |